Dziedziczenie EB

U każdego człowieka w każdej komórce jądrzastej (czyli w większości komórek ciała) występuje 46 chromosomów, spośród których dwa to chromosomy płci (u kobiet XX, u mężczyzn XY). Na 44 pozostałe chromosomy składają się 22 pary chromosomów. Z danej pary chromosomów jeden jest dziedziczony od matki, a drugi od ojca. W ten sposób każdy z nas ma dwie kopie każdego genu ? jedną odziedziczoną od matki, drugą od ojca (z wyjątkiem tych znajdujących się na chromosomie X i Y, ale chromosomy X i Y nie są związane z EB). Na rysunku 3 przedstawiono przykładowy zestaw chromosomów człowieka (tzw. kariotyp) z zaznaczoną lokalizacją wybranych genów odpowiedzialnych za EB.

maximus1

Rysunek 3. (http://www.maximus.pl)

Zależnie od typu choroby EB jest dziedziczona w sposób autosomalny dominujący lub recesywny.

Zależnie od typu i podtypu EB oraz tego, w którym genie wystąpiła mutacja, a także rodzaju mutacji i jej lokalizacji w genie, choroba może być dziedziczona w sposób autosomalny dominujący lub autosomalny recesywny.

Dziedziczenie autosomalne dominujące oznacza, że wystarcza tylko jedna kopia zmutowanego genu, aby wystąpiły objawy choroby. Oznacza to, że jeśli rodzic jest chory na taką postać EB, to jeśli przekaże swojemu dziecku kopię genu z mutacją, ono też będzie chore.

dad1

Rysunek 4. Schemat dziedziczenia autosomalnego dominującego (Mama nie wykazująca objawów klinicznych posiada dwie prawidłowe kopie genu ?a?. Chory na dominującą postać EB tata posiada jedną prawidłową kopię genu ?a? i jedną nieprawidłową kopię genu ?A? Mama produkuje komórki jajowe zawierające tylko kopię genu ?a?. Tata produkuje plemniki zawierające prawidłową kopię genu ?a? lub nieprawidłową kopię genu ?A?. Dzieci dziedziczą jedną kopię genu od mamy, a drugą od taty. Ryzyko, że dziecko odziedziczy kopię genu z mutacją, a więc wystąpią u niego objawy dominującej postaci EB wynosi 50%. Ryzyko to jest niezmienne przy każdej kolejnej ciąży pary rodziców, spośród których jedno jest chore na dominująca postać EB).

 

Dziedziczenie autosomalne recesywne oznacza, że objawy choroby występują wtedy, gdy obie kopie danego genu zawierają mutacje. U osób, które mają jedną kopię genu z mutacją, a drugą prawidłową nie występują objawy choroby ? osoby takie nazywa się nosicielami (bo są nosicielami mutacji w danym genie). Tak więc w tym przypadku u rodziców chorych dzieci mogą nie występować objawy choroby, ale jeśli dziecko odziedziczy od każdego z rodziców kopię genu z mutacją, wówczas u niego wystąpią objawy EB.

dar

Rysunek 5 Schemat dziedziczenia autosomalnego recesywnego (Mama nie wykazująca objawów klinicznych EB posiada jedną nieprawidłową kopię genu ?b? i jedną prawidłową kopię genu ?B?. Tata nie wykazujący objawów klinicznych EB posiada jedną nieprawidłową kopię genu ?b? i jedną prawidłową kopię genu ?B?. Mama produkuje komórki jajowe zawierające jedną prawidłową kopię genu ?B? lub jedną nieprawidłową kopię genu ?b?. Tata produkuje plemniki zawierające jedną prawidłową kopię genu ?B? lub jedną nieprawidłową kopię genu ?b?. Dzieci dziedziczą jedną kopię genu od mamy, a drugą od taty. Ryzyko, że dziecko odziedziczy kopię genu z mutacją (?b?) zarówno od mamy, jak i od taty (a więc nie będzie posiadało żadnej prawidłowej kopii genu i w konsekwencji będzie chore na recesywną postać EB) wynosi 25%. Ryzyko, ze dziecko odziedziczy jedną prawidłową kopię genu (?B?) od jednego z rodziców, a od drugiego kopię genu z mutacją (?b?) (będzie więc podobnie jak każde z rodziców zdrowym nosicielem mutacji) wynosi 50%. Natomiast szansa, że od obojga rodziców odziedziczy prawidłową kopię genu (?B?) (czyli będzie zdrowe i nie będzie nosicielem mutacji) wynosi 25%. Ryzyko to jest niezmienne przy każdej kolejnej ciąży pary rodziców, spośród których oboje są zdrowymi nosicielami mutacji w tym samym genie. )

Większość przypadków typu prostego (simplex) jest dziedziczona w sposób dominujący, a mutacje dotyczą genów KRT5 i KRT14. Znacznie rzadziej -około 5% przypadków EB typu prostego (simplex) to choroba dziedziczona autosomalnie recesywnie i spowodowana mutacjami w genie KRT14. Postaci EB typu prostego (simplex) spowodowane mutacjami w innych genach (ITGA6, ITGB4, DSP1, PKP1) są dziedziczone w sposób autosomalny recesywny. Wyjątek stanowi gen PLEC1, którego mutacje mogą występować zarówno w dziedziczonym w sposób autosomalny dominujący, jak i recesywny podtypie EB typu prostego (simplex).

W przypadku typu łączącego (junctional) do roku 2009 uznawano, iż wszystkie postaci spowodowane mutacjami w genach LAMB3, LAMC2, LAMA3, COL17A1, ITGA6 lub ITGB4 dziedziczone są w sposób autosomalny recesywny. W 2009 roku opisano pierwszy na świecie przypadek 7-letniej dziewczynki, u której stwierdzono dominującą postać EB typu łączącego (junctional) spowodowaną mutacją w genie COL17A1.
W przeciwieństwie do pozostałych typów choroby, typ dystroficzny jest powodowany mutacjami w jednym tylko genie ? COL7A1. Mutacje w tym genie, zależnie od rodzaju i lokalizacji, mogą odpowiadać zarówno za autosomalny dominujący, jak i autosomalny recesywny typ dziedziczenia choroby.

Opracowała
mgr Katarzyna Wertheim-Tysarowska

 

 

 

1slider

Nasi Partnerzy

polymem.jpgeurordis.jpgconvatec.jpglines.jpg6.jpgmojarana.jpgmediamed.jpgmolnlycke.jpgkruk.jpglr.jpgorphan.jpg

button 1 200x135px

dotpay debra

nowa strona EB

fanimani debra eb

Konsultacja i pomoc pielęgniarska

Drodzy rodzice/opiekunowie jeśli potrzebujecie pomocy, konsultacji pielęgniarskiej i opieki w zakresie wiedzy o lekach, opatrunkach i ich zastosowania w leczeniu i pielęgnacji w Epidermolysis Bullosa zachęcamy cię do kontaktu z Debra Polska Kruchy Dotyk tel. + 48 668 837 308. Więcej danych teleadresowych w zakładce kontakt.